سوفی شول،آخرین روزها

یک فرق اساسی هست بین سیستمی که غلط است با سیستمی که فاسد است.سوفی شول روزهای پایانی روایت یک مبارز آلمانی است که در جنگ جهانی دوم علیه هیتلر فعالیت میکند و دستگیر میشود و در نهایت به جرم تلاش علیه امنیت ملی و تشویش اذهان عمومی به اشد مجازات محکوم میشود.حکایتی آشنا برای ما.کل داستان همین است.دختر جوانی که به آرمانهای رهبران کشورش اعتقاد ندارد و معتقد است بی‌دلیل بیگناهان بسیاری را به کشتن داده‌اند خود به اعدام آن هم با گیوتین محکوم میشود.فیلم روایت بازجوییهای مکرر اوست و ایمان پولادینش به درست بودن راهش.در سکانس دادگاه به عنوان حرف نهایی به قاضی هشدار میدهد که به زودی اوست که باید در جایگاه متهم بنشیند و مجازات شود.

اما نکته‌ی جالب برایم اینست که بازجو که به نوعی نماینده حاکمان است و آنقدر به راهش اعتقاد دارد که فرزندش را به جبهه‌ی شرق فرستاده،در روند بازجویی جر نمیزند،غیراخلاقی عمل نمیکند.سوفی شول را تحت فشار میگذارد ولی این کار را برای اثبات جرمش میکند.سیستم فکری او(فاشیسم )غلط است ولی دست کم بی‌اخلاق نیست،فاسد نیست...

چند سکانس دارد این فیلم که بسیار گیراست و مو براندام آدم سیخ میکند.یکی آن سکانسی است که سوفی را میبرند که برای اعدام آماده شود و یکهو بغضش میترکد. بسیار زیباست.کلا بازیگر نقش سوفی فوق العاده است.حتما این فیلم را ببینید.

Sophie Scholl: The Final Days

کارگردان:مارک راثموند

محصول آلمان

2005

آبروي برباد رفته ي حسين شريعتمداري

عنوان كامل اين پست :

" دارم روزي را مي بينم كه يكي حسين شريعتمداري را دعوت مي كند براي مصاحبه بعد هفت تيرش را در مي آورد مغزش را كف اتاق پخش مي كند مثل وقتي كه آن شير حلال خورده مغز خانم كارمودي را پخش فروشگاه مه گرفته كرد؛ مثل وقتي كه كاترينا بلوم توتگس را آبكش كرد. "

الف:

معمولا اقتباس هاي خوب از رمان هاي بزرگ كم اند و اقتباس هاي موفق از رمان هاي كمتر خوانده شده و كمتر ارزشمند صورت گرفته است و برعكس؛ يكي از دلايلش اين مي تواند باشد كه ظرفيت هاي سينما و ادبيات با هم فرق دارد و معمولا كمتر سينماگري و كمتر نويسنده اي هست كه ظرفيت هاي طرف ِ ديگر را كامل درك كند – اين جاست كه نقش مهم منتقد آشكار مي شود –. شلندورف اقتباسي دارد از طبل حلبي كه پيشتر در مورد آن صحبت كرديم با هم؛ فيلم خيلي خوبي بود و خيلي بيجاست اگر بخواهيم آن را مثلا با رماني كه از آن اقتباس شده است مقايسه كنيم – مي شود قد كسي را با وزن كسي ديگر مقايسه كرد؟ - با اين حال مي توان لذت ها را با هم مقايسه كرد؛ شخصا در طول روزهايي كه طبل حلبي را مي خواندم بسيار لذت عميقي بردم وقتي هم فيلم شلندورف را ديدم چند ساعتي لذت بردم اما اولي عميق تر بود.

ب:

گويا جناب حسن نقره چي " آبروي از دست رفته كاترينا بلوم " - هاينريش بل- را ترجمه كرده قبلا؛ ترجمه اش جوري بوده كه سياوش تنها خاطره اي كه از رمان دارد يك ترجمه ي افتضاح است. بنده هم قبلا ترجمه ي بسيار مفتضحي از رمان "بر گام خرچنگ" – گونتر گراس – را از ايشان خوانده بودم كه هم مايه تاسف بود هم اسباب خنده! -

ج:

اينها را گفتم كه بگويم من كه آبروي از دست رفته كاترينا بلوم را نخوانده ام سيا هم كه تكليفش مشخص است كساني كه خوانده اند بيشتر همكاري كنند در اين پست.

د:

تجربه ديدن ِ اين فيلم مثل تجربه ديدن بازي بايرن مونيخ-شالكه است براي طرفداران فوتبال؛ (نيازي به توضيح هست؟!) بالاخره لحظه هاي خوبي هم خلق مي شود در طول فيلم اما بيشتر به درد آموزش فوتبال مي خورد تا لذت بردن! با اين حال من با آن صحنه اي از فيلم كه كاتريتا متوجه شد چقدر بنزين مصرف كرده توي اين سال ها بي آنكه دانسته باشد دوست داشتم زار بزنم.

آبروي از دست رفته كاترينا بلوم: با عنوان ِ اصلي :

Die verlorene Ehre der Katharina Blum oder: Wie Gewalt entstehen und wohin sie führen kann :

كه به اين اسم هم مي شناسنش : Die verlorene Ehre der Katharina Blum

همينطور به اين اسم: The Lost Honor of Katharina Blum

همينطور اين يكي: The Lost Honor of Katharina Blum, or How Violence Develops and Where It Can Lead

نهايتا اين اسم هم مال همين فيلمه : The Lost Honour of Katharina Blum

محصول 1975 آلمان غربي

كارگردانان: فولكر شلندورف، مارگارت فون تروتا (نمي دونم موقع ساخت فيلم زن و شوهر بودن يا بعدا شدن يا قبلا شده بودن؛ كسي مي دونه؟)

نويسنده: فولكر شلندورف بر اساس رماني از هاينريش بل

بازيگران: آنجلا وينكلر (كاترينا بلوم)، ماريو آدورف (كميسر بايزمن)، ديتر لازر (توتگس)

106 دقيقه رنگي

از شلندورف در روسپيگري:

+ طبل حلبي

طبل حلبي

توي فيلم طبل حلبي صحنه اي هست كه از زبان راوي و شخصيت اول فيلم – اسكار – مي شنويم كه مادرش هم با يان برونسكي رابطه عاشقانه داشت هم با آلفرد ماتزراث و خودش را حاصل اين تثليث مي داند؛ كنايه اي به اسطوره ي مقدس مسيحيت و تولد مسيح.

در پايان صحنه اعتراف اگنس در كليسا دوربين از تصوير اگنس و اسكار حركت مي كند و چند لحظه روي مجسمه مريم و مسيح مي ماند. قياسي طنز اميز از تولد اين دو كه به زعم من كنايه اي است به اسطوره هاي واهي مقدس.

صحنه اي هست كه آلفرد عكس بتهوون را از ديوار در مي آورد و عكس هيتلر را جاي آن مي گذارد و البته در صحنه اي ديگر به سلامتي بتهوون مي نوشد و عكس هيتلر را توي آتش مي اندازد.

طبل حلبي سرشار است از سكانس هاي به ياد ماندني ديالوگ هاي دوست داشتني – مخصوصا ديالوگ هاي اسكار و ببرا – بازي هاي زيبا – جارلز آزناوور را اولين بار بود كه در مقام بازيگر مي ديدم – و موسيقي دلنواز

اصلا انتظار نداشتم فيلم به اين خوبي باشد؛ عادت كرده ايم به اقتباس هاي سينمايي ضعيف از آثار بزرگ و البته بالعكس؛

نهايتا اينكه باز هم زحمت كشيدم و اين بار با حوصله بيشتر زيرنويس فيلم رو به فارسي برگردوندم كه مي تونين از لينك زير دانلودش كنين:

2. زيرنويس فارسي فيلم طبل حلبي ساخته فولكر شلندورف

برنده نخل طلاي بهترين فيلم سال 1979 (به صورت مشترك با اينك آخرالزمان فورد كوپولا)

" در اين سال فيلم وويتسك اثر هرتزوگ هم در بخش مسابقه بود كه تا حالا درباره ش براتون ننوشتم نه؟!"

برنده اسكار بهترين فيلم خارجي سال 1980

و كلي جايزه ديگه شامل :

بهترين فيلم خارجي جشنواره ژاپن سال 1982

روبان آبي بهترين فيلم خارجي سال 1982

بوديل بهترين فيلم اروپايي سال 1980

گلدن اسكرين سال 1980

بهترين فيلم خارجي جشنواره هوچي سال 1981

جايزه KCFCC انجمن منتثدين كانزاس سيتي سال 1981

بهترين فيلم خارجي كينما جونپو سال 1982

جايزه LAFCA از انجمن منتقدين فيلم لس آنجلس سال 1980 و . . . .

Die Blechtrommel يا همون طبل حلبي: The Tin Drum

محصول 1979 آلمان غربي، فرانسه، لهستان، يوگسلاوي

كارگردان: فولكر شلندورف

نويسنده: ژان كلود كرير بر اساس رمان طبل حلبي نوشته گونتر گراس

142 دقيقه رنگي

زخم های آدم درفرودگاه ها بهتر جان می گیرند این را هر مسافری می داند

می ترسم ازینکه کسی این مطلب را ببیند و بخواند و بگوید خب باز هم شاه رخ یک فیلم دیده و آمده معرفی کند. می ترسم ازینکه این پست تبدیل شود به یک معرفی ساده یا حتا تحسین برانگیز از یک فیلم خوب. صحبت از یک فیلم قشنگ نیست صحبت از یک شاهکار هنری است. خدایا به امید تو

●

آیتن دختری است در ترکیه که به طرفداری از اوجالان فعالیت های سیاسی می کند و از وضعیت اجتماعی – فرهنگی کشورش ناراضی است. در جریان یک درگیری اسلحه ای را می قاپد و جایی مخفی می کند و فرار می کند می رود آلمان پیش دوست هایی که تحویل اش نمی گیرند و انتظاراتی از او دارند و او بی پول، بی پناه، سرگشته است سرگشته.

نجات، اهل ترکیه است و حالا استاد دانشگاهی است در آلمان و زبان آلمانی درس می دهد.

پدرش علی، پیرمردی سرزنده و سرحال است؛ ساکن آلمان؛ وقتی نجات شش ماهه بوده مادرش فوت شده و علی برای نجات هم پدر بوده هم مادر، البته یک بار هم ازدواج کرده که نمی دانیم چرا ناموفق بوده؛

حالا علی می رود سراغ روسپی ای – یِتَر - که او هم ترک است و توی آلمان کارش روسپیگری است و دفعه ی دوم که با او می خوابد علی پیشنهاد میکند یتر بیاید پیش او زندگی کند که تنهاست و فقط انتظار دارد با او بخوابد و لاغیر و حاضر است هرچقدر که یتر ماهانه در می آورد را به او بدهد.

سوزان پیرزنی است در آلمان که دخترش لاته توی دانشگاه درس می خواند.

آیتن که گشنه است و پولی ندارد و نه حتا آشنایی در آلمان - جز مادرش که به او گفته توی کفش فروشی کار می کند و ایتن آدرسی از ا و ندارد و خیلی وقت است همدیگر را ندیده اند – از لاته به اندازه ی یک وعده غذا پول می خواهد و لاته که وضعیت او را متوجه می شود دعوت اش می کند خانه تا چند صباحی با هم زندگی کنند.

علی در حالت نیمه مستی با سیلی یتر را می زند یتر نقش زمین می شود سرش به لیه ی فلزی تخت می خورد و تابوت ی که جنازه ی یتر داخل آن است از آلمان با هواپیما راهی ترکیه می شود.

نجات به اب و اتش می زند دختر یتر را پیدا کند. دختر یتر آیتن است که توی آلمان دستگیر می شود و دیپورت می شود ترکیه و زندان می رود و لاته ه به آب و آتش می زند کتری برایش بکند راهی ترکیه می شود و هرچقدر مادر پیر و نگران اش سعی می کند مانع اش شود موفق نمی شود و توی ترکیه نجات را پیدا می گند.

آیتن آدرس جایی که اسلحه را مخفی کرده به لاته می دهد، لاته به صورت تصادفی توسط همان اسلحه کشته می شود و تابوت جنازه اش با هواپیما از ترکیه به سمت آلمان می رود. سوزان – مادر لاته – راهی ترکیه می شود. چند شبی را همانجایی می ماند که دخترش لاته بوده.

آیتن اعتراف می کند. آیتن سرگشته است.

نجات هیچوقت آیتن را پیدا نمی کند نجات سرگته است.

سوزان توی ترکیه دخترش را از دست داده و حالا انجا غریب و سرگشته است.

علی را به خاطر قتل یتر گرفته اند.

در پایانی خیره کننده . . . .

●

فیلم، روایت سرگشتگی انسان هاست روایت غربت انسان ها و روایت تنهایی آنها؛ حس عمیقی دارد، شخصیت ها به شدت جا می افتند، علی را دوست داریم به خاطر شوخ و شنگی ش به خاطر بذله گویی ش، اما فرشته نیست همه ی شخصیت ها به شدت قابل قبول اند خبری از قهرمان و ضد قهرمان نیست حکایت ِ سرگشتگی و غربت انسان هاست.

من همه ی ستاره هام رو نثار این فیلم می کنم.

●

این سومین فیلمی بود که امسال دیدم و بعد از تموم شدن اش احساساتم به شدت تحریک شد؛ فکر می کردم رد زخم هام رو گرفته م و سر از المان در آوردم. عجیب اینکه آلمان از چشم اندازی در مه به بعد شده جایی که پدر خیالی م آنجا زندگی می کند و از روزی که این فیلم را دیده ام تا حالا هر روز این تابوت ها را از ترکیه به آلمان واز المان به ترکیه . . .

●

من با این فیلم گریه نگردم اما از اول تا آخر فیلم یک نفر اون تو داشت گریه می کرد قسم می خورم.

●

Auf der anderen seite

محصول 2007 آلمان، ترکیه، ایتالیا (Anka film)

نویسنده و کارگردان : فاتح آکین

122 دقیقه / رنگی

+ درباره ی این فیلم از زبان راجر ایبرت

باخبر شدم راجر ایبرت به علت سرطان تکلمش رو از دست داده. خبر ناراحت کننده ای بود.

غمزه ی او سحر دو صد سامری

الف:

لازلو صاحب رستورانی است در بوداپست و البته پیشخدمتی به شدت دلربا به نام ایلونا؛ کار و بار رستوران که سکه می شود تصمیم می گیرند یک پیانیست استخدام کنند؛ همین کار را هم می کنند و مثلث آندراش، لازلو، ایلونا تشکیل می شود. تا قبل از ورود آندراش، لازلو و ایلونا عاشق و معشوقی بی دردسر بودند و مشتریانی که به عشق ایلونا به رستوران می آمدند مشکلی ایجاد نمی کردند حالا رابطه ی اندراش و ایلونا شکل گرفته و لازلو کمی فاصله می گیرد جلوتر خط رابط آندراش و لازلو پررنگ تر شده و این معشوق دو نفرشان است که کمی فاصله می گیرد و البته این فاصله به تهدید رفتن که می رسد کم می شود و این مثلث پایدار می شود.

ب:

هانس آلمانی ای است که عاشق ایلونا می شود و وقتی ایلونا پیشنهاد ازدواج او را رد می کند هانس خودش را می اندازد توی دانوب اما لازلو او را نجات می دهد. چند سال بعد که هیتلر مرزهای اروپا را در می نوردد هانس که قرار بود به عشق ایلونا بزرگترین شرکت صادرات و واردات آلمان را راه اندازی کند در هیات کلنلی آلمانی به مجارستان بر می گردد و البته به قصد یهود کشی؛ البته لازلو که یهودی است و یک بار جان او را نجات داده است مستثناست – ولی نه برای همیشه –

هانس که حالا هم زن دارد و هم بچه هنوز گوشه ی چشم که چه عرض کنم سراپا مشتاق ایلوناست و البته ابزار هر کار ی را دارد.

ج:

آندراش در اولین جشن تولد ایلونا – که مصادف ایت با روز تولد هانس هم – یک ملودی زیبا به اسم یکشنبه ی غم انگیز به ایلونا هدیه می دهد. بعد ها روی این ملودی ترانه ای هم گذاشته می شود که ایلونا برای نجات جان آندراش در صحنه ای رمانتیک آن را آواز می خواند. به زودی خبر از خودکشی هایی می رسد که با شنیدن این آهنگ اتفاق افتاده و آمار آنها مدام بالا می رود. ( گویا در دهه ی سی چنین اتفاقی واقعا اتفاق افتاده )

ترکیب این سه بند الف، ب و ج می شود فیلم رمانتیک یکشنبه ی غم انگیز. فیلمی که اگر کمی کفه ی ترازو را از جانب رومنس سبک تر و به پس زمینه ی سیاسی اجتماعی آن سال ها اضافه می کرد مطمئنا زیباتر هم می شد.

واقعیت این است که بعضی فرمول ها توی سینما همیشه جواب می دهند حالا این جواب چقدر به دل بنشیند خود البته موضوعی جداست؛ یکی از این فرمول ها روایت کردن رابطه ای عاشقانه در متن جریانات سیاسی اجتماعی ای است که عمدتا هم بار تراژیکی با خود دارند. از نمونه ی خیلی خوب dreamers که بیشتر البته نقدی بر رفتار اروپایی است در قیاس با رفتار آمریکایی تا نمونه ی شاهکار Underground و البته فیلم مثال زدنی و فراشاهکار farewell my concubine. اما یکشنبه ی غم انگیز با وجود همه ی زیبایی هایی که دارد بیشتر شیفته ی رومنس ماجراست تا آن تراژدی تاریخی کوره های آدم سوزی و اتفاقا وقتی هم که صحبت از کوره ی آدم سوزی می کند بیشتر صحبت می کند تا اینکه نمایش هنری نشان دهد.

(صحنه ای که هانس یک نفر را قرار است از توی جمعیت آدم هایی که به سمت آشویتس می روند جدا کند خیلی تابلوست که آن یک نفر لازلو نخواهد بود نه؟)

بدترین نقطه ضعف فیلم البته به نظرم عدم شخصیت پردازی ایلوناست. کسی که فقط به طرز خیره کنننده ای خوشکل است خیلی خوشکل خیلی زیاد.

در هر صورت این اولین فیلمی است که سال جدید دیدم و به نظرم فیلمی است برای دیدن:

Gloomy Sunday - Ein Lied von Liebe und Tod

محصول 1999 آلمان و مجارستان (studio Hamburg filmproduktion)

نویسنده و کارگردان: رولف شوبل / بر اساس رمانی از نیک بارکو / مدیر فیلمبرداری: ادوارد کلوسینسکی / تدوین: اورسولا هوف / موسیقی: دتلف پترسون، رژو سرس / با بازی: اریکا ماروژان (ایلونا)، خواکیم کرول (لازلو)، بن بکر (هانس)، استفانو دیونیزی (آندراش) / 112 دقیقه / رنگی

● نفد راجر ایبرت بر این فیلم

پی نوشت :

این فیلم رو به لطف دوست خوب و دوست داشتنی م دیدم که همیشه میزبان شبای تهران بودن منه و هم اتاق حامده که چقد بچه ی نازیه و خود همین دوست خوب من کتاب جنایت و مکافات رو به من هدیه داده که سیا بردتش داره می خونتش و تازه اجرای متابولیک رو هم با هم دیدیم .

Das Leben der Anderen

در این پست می خواهم درباره ی آخرین فیلمی که دیده ام بنویسم؛ نوشتن این پست را تا امروز به تاخیر انداختم تا از تاثیر موج های سهمگینی که پس از پایان فیلم چون جوبار آهن و پولاد بر من گذر کرد رها شوم و بتوانم چند سطری را با ضمیری هوشیار و قلبی آگاه بنویسم !

اگر بلافاصله پس از دیدن فیلم می خواستم چیزی بنویسم بی شک در ستایش اثری تکان دهنده و تاثیرگذار قلم فرسایی می کردم به همین دلیل صبر کردم چند روزی بگذرد از دیدن فیلم.

فیلم The Lives of Others اولین فیلم کارگردان آلمانی Florian Henckel von Donnersmarck است که از زمانی که اکران شده تا کنون ستایش های فراوانی دیده است. به نظرم درخور این همه ستایش هم بوده است.

موضوع فیلم در آلمان شرقی و در سال های پیش از فزوریختن دیوار برلین می گذرد؛ سعی می کنم داستان فیلم را لو ندهم که اگر خواستید ببینیدش لذت بیشتری از آن ببرید تنها کمی از فضای کلی فیلم می نویسم؛

زندگی شاعر و نویسنده ای که در کنار همسرش زندگی عاشقانه و در عین حال پرخطری را سپری می کند توسط توسط یک بازرس و به دلایلی سیاسی و البته شخصی پاییده می شود. اینکه در ادامه چه اتفاقاتی می افتد را در فیلم ببینید؛ نکته ای که بدیهی است و روی آن تاکید می کنم و تاکید می شود پستی و ناجوانمردی حکومت هایی است که درفضایی خفقان آور حریم شخصی ای برای افراد باقی نمی گذارند و تا بستر خصوصی شان هم پیش می روند و چه فاجعه هاییکه بار نمی آید؛ یکی از دلایلی که احتمالا ً ما ایرانی ها با این فیلم ارتباط بیشتری برقرار می کنیم تجربه ی زندگی کردن در چنین محیطی ست؛ الآن که دارم فکر می کنم آن همه اشکی که با این فیلم ریختم شاید نه به خاطر سرنوشت تراژیک شخصیت های فیلم که به خاطر زندگی خودمان است که بهترین سال های عمرمان را در خفقان و سرکوب به سر بردیم و می بریم.

دعوت تان می کنم به تماشای این فیلم با بازی خیره کننده و استثنایی Ulrich Mueheدر نقش Gerd Wiesler .

زندگی دیگران

کارگردان : فلورین هنکل فون دونرسمارک

درجه ی R

137 دقیقه

محصول آلمان (2006)

●

خلاصه ی فصل هفتم – ادبیات و فرهنگ – از کتاب نظریه ادبی / یوهانس ویلم برتنز / فرزان سجودی / موسسه انتشاراتی آهنگ دیگر / 292 صفحه / 2900 تومان از زبان خود کتاب (ص 245) :

"پس از طرح مباحث نظریه ی مباحث پساساختگرایی، نقد ادبی، به ادبیات به مثابه ی بخش جدایی ناپذیری از یک بافت فرهنگ بسیار گسترده تر نگریست. منتقدان، ابتدا در عرصه ی مطالعات رنسانسی و بعد ها در مطالعات ادبی به مفهوم عام آن کار خود را بر این فرض استوار کردند که متون ادبی به طور اجتناب ناپذیر درون آن نوع گفتمان هایی واقع شده اند که به قول فوکو محمل و حافظ قدرت اجتماعی اند. تاریخ گرایان جدید ( که عموما ً آمریکایی اند) و ماتریالیست های فرهنگی ( که عموما ً انگلیسی اند ) متون ادبی را از جهت نقش شان در گردش قدرت بررسی می کنند و در این زمینه، منتقدان انگلیسی، به خصوص به نشانه های مخالفت واقعی و به نقش های معمولا ً محافظه کارانه ای که شمایل های فرهنگی، از جمله شکسپر، واداشته شده اند تا در دوره های اخیر بازی کنند علاقه ی بیشتری نشان داده اند. تاریخ گرایان جدید و ماتریالیست های فرهنگی برای آنکه پرده از ابعاد سیاسی متون ادبی بردارند اغلب آنها را در ارتباط با متون غیرادبی و با ارجاع به گفتمان غالب، یا گفتمان های یک دوره ی بخصوص می خوانند."